W okolicy

Ci臋偶kowicko-Ro偶nowski Park Krajobrazowy po艂o偶ony jest w po艂udniowo – wschodniej cz臋艣ci woj. ma艂opolskiego i zajmuje przesz艂o 17,5 tys. ha powierzchni. Zosta艂 utworzony w 1995 roku. Wchodzi w sk艂ad Zespo艂u Park贸w Krajobrazowych Wojew贸dztwa Ma艂opolskiego.

Obszar parku obejmuje najcenniejsze pod wzgl臋dem przyrodniczym, krajobrazowym oraz kulturowym fragmenty Pog贸rza Ro偶nowskiego oraz zachodni膮 cz臋艣膰 Pog贸rza Ci臋偶kowickiego, rozdzielone dolin膮 rzeki Bia艂ej.
W krajobrazie Parku dominuj膮 dwa r贸wnoleg艂e do siebie ci膮gi wzg贸rz pomi臋dzy Dunajcem a Bia艂膮. Pod艂o偶e geologiczne buduj膮 utwory fliszowe (g艂贸wnie piaskowce, 艂upki i zlepie艅ce) nale偶膮ce do p艂aszczowiny 艣l膮skiej.

O atrakcyjno艣ci, a tak偶e znacznych walorach naukowych, dydaktycznych i turystycznych Parku decyduj膮: interesuj膮ca budowa geologiczna, urozmaicona rze藕ba terenu, wyst臋powanie cennych, naturalnych zbiorowisk ro艣linnych, wielu rzadkich i chronionych gatunk贸w ro艣lin i grzyb贸w, licznych 藕r贸de艂 w贸d mineralnych, bogactwo fauny, niski stopie艅 degradacji 艣rodowiska przyrodniczego oraz wiele interesuj膮cych zabytk贸w kultury materialnej.

W艣r贸d najcenniejszych element贸w przyrody nieo偶ywionej Ci臋偶kowicko – Ro偶nowskiego Parku Krajobrazowego nale偶y wymieni膰 zgrupowanie interesuj膮cych form skalnych w rezerwacie przyrody nieo偶ywionej „Skamienia艂e Miasto” w Ci臋偶kowicach, a tak偶e pojedyncze twory skalne – niekt贸re obj臋te ochron膮 w formie pomnik贸w przyrody. S膮 to: „Wieprzek” w Jastrz臋bi i Jar „Wodospad” w Ci臋偶kowicach. Na terenie Parku, w pa艣mie wzg贸rz od Policht do Filipowic, wyst臋puj膮 liczne 藕r贸d艂a w贸d siarczkowych, a w S艂onej i Bie艣niku kilka 藕r贸de艂 z wod膮 chlorkow膮. Do osobliwo艣ci geologicznych nale偶y r贸wnie偶 wyst臋powanie w rejonie wsi Ruda Kameralna eksploatowanych w 艣redniowieczu niewielkich z艂贸偶 rud 偶elaza.

Najcenniejszym sk艂adnikiem szaty ro艣linnej Parku s膮 zbiorowiska le艣ne z dobrze zachowanym, naturalnym uk艂adem przestrzennym i sk艂adem gatunkowym zgodnym z siedliskiem. Wyra藕nie zaznaczona jest strefowo艣膰 zbiorowisk ro艣linnych przewa偶a pi臋tro pog贸rza, a na kilku wzniesieniach, powy偶ej 500 m n.p.m., wykszta艂ci艂 si臋 skrawek regla dolnego. W drzewostanach dominuj膮: buk zwyczajny, jod艂a pospolita, sosna zwyczajna oraz d膮b szypu艂kowy. Panuj膮cym zbiorowiskiem le艣nym jest zesp贸艂 偶yznej buczyny karpackiej. Ni偶sze po艂o偶enia na zboczach i u podn贸偶y wzg贸rz zajmuj膮 zwykle do艣膰 dobrze zachowane lasy jod艂owe. Najcenniejsze, dosy膰 dobrze zachowane, a przy tym typowe dla Pog贸rza Karpackiego ekosystemy le艣ne chronione s膮 w rezerwacie le艣no – krajobrazowym „Styr”.

Na terenie Ci臋偶kowicko – Ro偶nowskiego Parku Krajobrazowego stwierdzono wyst臋powanie 40 gatunk贸w ro艣lin chronionych. Wr臋cz pospolicie rosn膮 tu takie gatunki, jak: podrze艅 偶ebrowiec, pi贸ropusznik strusi, skrzyp olbrzymi, storczyk szerokolistny, wawrzynek wilcze艂yko, parzyd艂o le艣ne oraz wid艂aki: go藕dzisty i ja艂owcowaty. Zdecydowanie rzadszymi gatunkami s膮: wroniec widlasty, k艂okoczka po艂udniowa czy kruszczyk b艂otny.

Mo偶na tu znale藕膰 r贸wnie偶 gatunki znajduj膮ce si臋 na „Li艣cie ro艣lin zagro偶onych w Polsce”, posiadaj膮ce status gatunk贸w rzadkich lub nara偶onych na wygini臋cie. S膮 to: bu艂awnik wielkokwiatowy, bu艂awnik mieczolistny i storczyk plamisty. Na szczeg贸ln膮 uwag臋 zas艂uguje r贸wnie偶 wyst臋powanie na terenie Parku wielu chronionych i rzadkich gatunk贸w grzyb贸w, w tym m.in. szyszkowca 艂uskowatego, sopl贸wki jod艂owej, maczu偶nika nasi臋藕rza艂owego, maczu偶nika g艂贸wkowatego, a nawet gatunk贸w nowych dla Polski, takich jak Antrodiella parasitica, Skeletocutis biguttulata, dzbanuszek pi贸ropusznikowy Woldmaria crocea (M. Pi膮tek „Wst臋pny plan ochrony rezerwatu „Styr”).

Bogactwo, du偶e zr贸偶nicowanie nisz ekologicznych oraz niewielki stopie艅 przekszta艂cenia 艣rodowiska na obszarze Parku stwarzaj膮 doskona艂e warunki do bytowania i rozwoju r贸偶norodnej fauny, z wieloma chronionymi, rzadkimi, a nawet gin膮cymi gatunkami. W艣r贸d owad贸w na szczeg贸ln膮 uwag臋 zas艂uguj膮 chrz膮szcze, takie jak pachnica d臋bowa, biegacz fioletowy czy biegacz zielonoz艂oty; motyle: pa藕 偶eglarz, pa藕 kr贸lowej, mieniak t臋czowiec oraz bardzo rzadki motyl nocny „zmierzchnica trupia g艂贸wka”. Spo艣r贸d p艂az贸w na terenie Parku najliczniej wyst臋puj膮: 偶aba trawna, kumak g贸rski, ropucha szara, salamandra plamista, rzadkie s膮 natomiast rzekotka drzewna i traszki, zwyczajna oraz grzebieniasta. Nie brak tu r贸wnie偶 gad贸w, takich jak: 偶mija zygzakowata, zaskroniec zwyczajny, jaszczurka 偶yworodna i padalec zwyczajny. Przez obszar Parku przep艂ywa kilka rzek le偶膮cych na pograniczu dw贸ch krain rybnych: krainy pstr膮ga i krainy brzany. St膮d te偶, dzi臋ki znacznej czysto艣ci w贸d powierzchniowych, Park odznacza si臋 du偶膮 r贸偶norodno艣ci膮 ryb.

Teren Parku posiada tak偶e bogat膮 awifaun臋, ok. 100 gatunk贸w ptak贸w gnie偶d偶膮cych si臋 i ok. 40 gatunk贸w zalatuj膮cych i przelotnych. Najciekawsze gatunki gniazduj膮ce, to: krogulec, dzi臋cio艂 czarny, kruk i bocian czarny. Spo艣r贸d wielu rzadkich i chronionych gatunk贸w ssak贸w 偶yj膮cych na terenie Parku wymieni膰 nale偶y popielic臋, orzesznic臋 i podkowca ma艂ego jednego z najrzadszych nietoperzy w Polsce.

Ci臋偶kowicko – Ro偶nowski Park Krajobrazowy to nie tylko walory przyrodnicze. Bogata przesz艂o艣膰 historyczna pozostawi艂a na tym terenie wiele cennych pami膮tek w postaci zabytk贸w kultury materialnej. S膮 to zabytkowe ko艣cio艂y, dwory, domy, liczne cmentarze 偶o艂nierskie z okresu I wojny 艣wiatowej, b臋d膮ce 艣wiadectwem ci臋偶kich walk pozycyjnych przechodz膮cego frontu. Teren Parku, tak jak obszar ca艂ego Pog贸rza, obfituje w r贸偶norodne, ciekawe i cz臋sto zabytkowe kapliczki.

Park krajobrazowy jest obszarem chronionym ze wzgl臋du na warto艣ci przyrodnicze, historyczne i kulturowe, a celem jego utworzenia jest ochrona, zachowanie, popularyzacja i upowszechnienie tych warto艣ci. Aby umo偶liwi膰 realizacj臋 funkcji dydaktycznych i naukowych Parku zorganizowano na jego terenie O艣rodek Edukacji Ekologicznej w m. Polichty – Sucha G贸ra. Znaczne walory przyrodnicze i kulturowe, du偶a dost臋pno艣膰 terenu, liczne piesze i rowerowe trasy turystyczne, a przy tym wszystkim nieska偶ona przyroda – to wszystko zach臋ca do samodzielnego odkrywania bogactw Parku.
Tekst opracowa艂: Zesp贸艂 Park贸w Krajobrazowych Pog贸rza w Tarnowie

Historia Muzeum Przyrodniczego Ci臋偶kowicach i jego zbior贸w jest r贸wnoznaczna z postaci膮 dr W艂odzimierza Tomka. Wyj膮tkowo艣膰, niepowtarzalny charakter kolekcji wynika nie tylko z jej bezpo艣redniej warto艣ci, ale r贸wnie偶 z ogromnego wk艂adu za艂o偶yciela Muzeum w ochron臋 przyrody i prace badawcze w naszym regionie.

Tradycje 艂owieckie i le艣ne w rodzinie Tomk贸w si臋gaj膮 pokole艅 i s膮 piel臋gnowane do dzi艣. Dr W艂odzimierz od wczesnej m艂odo艣ci fascynowa艂 si臋 przyrod膮 鈥 w roku 1928 mia艂y miejsce dwa wa偶ne wydarzenia w jego 偶yciu, kt贸rymi by艂o rozpocz臋cie przygody z 艂owiectwem oraz pierwsze zanotowane obserwacje przyrodnicze. Od 1934 r. by艂 cz艂onkiem Polskiego Zwi膮zku 艁owieckiego.

Jako absolwent Wydzia艂u Le艣nego Politechniki Lwowskiej Dr W艂odzimierz pracowa艂 kr贸tko w Instytucie Badawczym Le艣nictwa, a potem jako asystent na Uniwersytecie Jagiello艅skim. Nie m贸g艂 jednaj na d艂ugo rozsta膰 si臋 z rodzinnymi stronami i prowadzonymi od dwudziestu lat obserwacjami. Wr贸ci艂 wi臋c do Ci臋偶kowic i obj膮艂 tam posad臋 le艣niczego w Nadle艣nictwie Gromnik.

Tu偶 po II Wojnie 艢wiatowej mianowany delegatem Komitetu Ochrony Przyrody w pow. tarnowskim, wstrzymuje eksploatacje kamienia ze 鈥濻kamienia艂ego Miasta鈥 oraz wycink臋 drzew w parku okalaj膮cym dworek I.J. Paderewskiego. Dzi臋ki jego inicjatywie i opracowaniu dokumentacji, we wsp贸艂pracy z prof. W. Szaferem zostaje za艂o偶ony rezerwat 鈥濪iable Ska艂y鈥 w Bukowcu.

W tym okresie (1948r) zak艂ada Ko艂o 艁owieckie 鈥濪zik鈥 w Ci臋偶kowicach, a nast臋pnie Ko艂o 艁owieckie 鈥濻zarak鈥 w Gromniku. W 1985r w Ci臋偶kowicach organizuje Ko艂o 艁owieckie 鈥濻zarak鈥, w kt贸rym do ko艅ca 偶ycia pe艂ni funkcje 鈥炁乷wczego鈥. Za ca艂okszta艂t dzia艂alno艣ci 艂owieckiej zosta艂 odznaczony br膮zowym, srebrnym i z艂otym Medalem Zas艂ugi 艁owieckiej. Na kr贸tko przed 艣mierci膮 w 1993 roku, otrzyma艂 najwy偶sze 艂owieckie odznaczenie – 鈥瀂艂om鈥.

Przez ponad pi臋膰dziesi臋cioletni okres pracy na rzecz ochrony przyrody i 艂owiectwa Dr W艂odzimierz Tomek stara艂 si臋 dokumentowa膰 bogactwo polskiej fauny przez preparowanie i kolekcjonowanie zwierz膮t. Zgromadzone eksponaty dotycz膮 g艂ownie ornitologii i to one by艂y podstaw膮 jego pracy doktorskiej pt.; 鈥漃taki zachodniej cz臋艣ci Pog贸rza Ci臋偶kowickiego鈥, kt贸r膮 obroni艂 w roku 1977.

Istotn膮 postaci膮 dla historii Muzeum wydaje si臋 by膰 r贸wnie偶 偶ona Dr W艂odzimierza 鈥 Pani Krystyna Tomek. Z wykszta艂cenia in偶. budownictwa l膮dowego, Pani Krystyna wspiera艂a m臋偶a w pracach badawczych.聽 Niestety niewiele informacji na jej temat zachowa艂o si臋 do tej pory, opr贸cz tego, 偶e to g艂贸wnie jej zas艂ug膮 s膮 zbiory entomologiczne.

Ogromna kolekcja ponad 200 gatunk贸w ptak贸w, trofea 艂owieckie i owady by艂y najpierw eksponowane w domu Pa艅stwa Tomk贸w (kamienica przy ul. 艢w. Andrzeja). Z relacji syna za艂o偶yciela wiadomo, 偶e w sezonie turystycznym Dr W艂odzimierz po艣wi臋ca艂 wiele godzin na oprowadzanie wycieczek. Dzi臋ki swojemu uporowi, pokonuj膮c wiele przeciwno艣ci, w 1989r kolekcja zostaje umieszczona w obecnej siedzibie. W prawie niezmienionej formie Muzeum trwa艂o do roku 2006. W tym okresie na kr贸tko pierwszym opiekunem zbior贸w zosta艂 Pan Bogdan Kie艣 鈥 towarzysz 艂ow贸w Dr W艂odzimierza, absolwent le艣nictwa, ornitolog, obecnie jeden z najlepszych preparator贸w. Zaraz po nim przez d艂ugie lata Muzeum zajmowa艂 si臋 Pan Edward Krasi艅ski, a w latach 2003 – 2006 Pani Aneta Wilga.

Jak ju偶 podkre艣lano na pocz膮tku, wyj膮tkowo艣膰 Muzeum polega na tym, 偶e tak du偶a kolekcja zosta艂a zgromadzona przez dw贸jk臋 ludzi. Sprawia to, 偶e wi臋kszo艣膰 eksponat贸w ma swoj膮 to偶samo艣膰, posiada w艂asn膮, cz臋sto bardzo ciekaw膮 histori臋 czy anegdot臋.聽 Jedna z nich dotyczy na przyk艂ad gado偶era, kt贸ry jako m艂ody ptak zosta艂 odnaleziony w Rzepienniku Strzy偶ewskim i przyniesiony do domu pa艅stwa Tomk贸w na rehabilitacj臋 (Dr W艂odzimierz posiada艂 niezwyk艂a intuicj臋 w leczeniu ptak贸w). Gado偶er szybko sta艂 si臋 s艂ynny ze wzgl臋du na rzadko艣膰. Pewnego dnia przyjecha艂a telewizja by nakr臋ci膰 reporta偶 o 鈥瀦drowiej膮cej rzadko艣ci鈥. Rozstawiono 艣wiat艂a i kamer臋,
ale po w艂膮czeniu tego sprz臋tu ptak si臋 tak zestresowa艂, 偶e zemdla艂. Nie chcia艂 w og贸le pozowa膰, nie da艂o si臋 praktycznie zrobi膰 偶adnych ciekawych zdj臋膰. Ten stres by艂 tak silny, 偶e po dw贸ch tygodniach nie jad艂 i pad艂.
Ptakiem, kt贸rzy tak偶e zapisa艂 si臋 w rodzinnych kronikach by艂 szpak.
Od piskl臋cia wychowywa艂 si臋 w domu i nadano mu wymowne imi臋; Srajtek, w skr贸cie Rajtek. Najciekawsze jest to, 偶e jak inne szpaki zacz膮艂 na艣ladowa膰 d藕wi臋ki, z t膮 r贸偶nic膮, 偶e jego repertuar by艂 艣ci艣le 鈥瀌omowy鈥: stukot k贸艂, skrzypienie drzwi, gwizdek czajnika. Dr Tomek nauczy艂 tego szpaka wymawia膰 imi臋 swojej 偶ony. Kt贸rego艣 razu jacy艣 wa偶ni pa艅stwo byli w odwiedziny u nich i nie zastali dr W艂odzimierza. Wychodz膮c us艂yszeli jak szpak odezwa艂 si臋 g艂osem gospodarza, m贸wi膮c; 鈥濳rystyna, Krystyna!鈥. My艣l膮c, 偶e zostali ok艂amani obrazili si臋 i wi臋cej nie przyszli.
Wojciech Sanek 殴r贸d艂o informacji: www.ciezkowice.pl

Dworek w K膮艣nej Dolnej
To posta膰 zwi膮zanego z K膮艣n膮 Doln膮 – Ignacego Jana Paderewskiego nada艂a tej miejscowo艣ci niezwyk艂膮 warto艣膰 i sta艂a si臋 wyr贸偶nikiem w艣r贸d wielu podobnych. Znajduj膮 si臋 tu zesp贸艂 parkowo – dworski kt贸rego w艂a艣cicielem by艂 w latach 1897 – 1903 wielki, patriota, kompozytor, pianista i polityk, kt贸rego motto 偶yciowe „… nie da膰 si臋 ruszy膰 z ziemi z wiary i j臋zyka, z ducha polskiego. Sta膰 murem, a偶 przyjdzie odrodzenie”, przy艣wieca艂o jego dzia艂alno艣ci przez ca艂e 偶ycie, by艂o odzwierciedleniem jego marze艅 o wolnej Polsce.

Paderewski chcia艂 uczyni膰 tutaj upragniony dom ojczysty, miejsce do kt贸rego m贸g艂by zawsze wraca膰.

W 1897r. kupi艂 parterowy dw贸r z I po艂owy XIX w., dwutraktowy, podpiwniczony, kryty dachem dwuspadowym. Dworek wyr贸偶nia si臋 fasad膮 frontow膮 z prostok膮tnym ryzalitem mieszcz膮cy otwarty ganek wsparty na czterech kolumnach. Po jego zachodniej stronie znajduje si臋 budynek dawnej oficyny dworskiej. Dw贸r otoczony jest 16 hektarowym zabytkowym parkiem.

W chwili zakupu nowy w艂a艣ciciel K膮艣nej Dolnej zleci艂 swojemu pe艂nomocnikowi szeroki zakres dzia艂a艅 zwi膮zanych z licznymi inwestycjami (Hebal F., 1988). Jako 偶yczliwy gospodarz stara艂 si臋 o rozw贸j ca艂ej okolicy. Poczyni艂 szereg inwestycji, kt贸re mia艂y mu przynie艣膰 oczekiwany przych贸d, jednocze艣nie podnosz膮c poziom 偶ycia mieszka艅c贸w. Przyje偶d偶a艂 tu kilkakrotnie. Ci臋偶kowice, Skamienia艂e Miasto, krajobraz Pog贸rza Karpackiego sta艂y mu si臋 bardzo bliskie. Tutejsi w艂o艣cianie zapami臋tali go jako serdecznego i filantropijnego dziedzica, z podziwem patrzyli na cz艂owieka, przed kt贸rym pochylali g艂owy mo偶ni 贸wczesnego 艣wiata (Dubiel A., 1990). Zaprasza艂 go艣ci przy ka偶dej nadarzaj膮cej si臋 okazji. W wywiadzie dla „Boston Transcript” Paderewski zwraca艂 si臋 do wszystkich Amerykan贸w
„(…) je艣li znajd膮 si臋 zagubieni w Tatrach. Do Ci臋偶kowic by艂o niedaleko, nie tylko z Tatr, ale i z Pary偶a: 33 godziny jazdy ekspresem, a potem dwie mile za zach贸d i przez g贸rk臋 skr臋ci膰 w lewo, a nast臋pnie przez most…”.

Niestety z powod贸w wysokich koszt贸w utrzymania i niegospodarno艣ci kolejnych zarz膮dc贸w Paderewski zosta艂 zmuszony do sprzeda偶y posiad艂o艣ci. Po wojnie przez pewien czas w dworku mie艣ci艂a si臋 szko艂a podstawowa, p贸藕niej szko艂a rolnicza i magazyny. Rozebrano jedn膮 oficyn臋 (p贸艂nocn膮), stajni臋 cugow膮, oran偶eri臋 przylegaj膮c膮 do oficyny po艂udniowej, ku藕ni臋, stelmacharni臋, murowany dom kamienic臋 i kowal贸wk臋. Zniszczeniu uleg艂 drzewostan w parku i stawy rybne. W latach 60-tych nowohuckie przedsi臋biorstwo instalacji przemys艂owych „Montin”, staj膮c si臋 u偶ytkownikiem dworu, wybudowa艂o w najstarszej cz臋艣ci parku szereg domk贸w kempingowych. W pomieszczeniach dworu urz膮dzono wieloosobowe sypialnie dla dzieci przyje偶d偶aj膮cych na kolonie.

Powsta艂e w 1976r. Tarnowskie Towarzystwo Muzyczne od pocz膮tku dzia艂alno艣ci podj臋艂o si臋 przej臋cia dworku wraz z parkiem i nadanie mu funkcji Domu Pami臋ci Ignacego Jana Paderewskiego. Zacz臋to te偶 organizowa膰 imprezy muzyczne. Znanymi na ca艂膮 Polsk臋 sta艂y si臋 Tarnowskie Impresje Muzyczne w ramach Dni Tarnowa czy Tydzie艅 Talent贸w, a od 1985r. tak偶e Dni Muzyki Paderewskiego. W p贸藕niejszym czasie rozpocz臋to organizowanie Festiwali Muzyki Kameralnej – Bravo Maestro i imprezy dla muzyk贸w z ca艂ego 艣wiata, Fortepian Pi臋ciu Kontynent贸w. K膮艣na sta艂a si臋 g艂贸wnym w kraju o艣rodkiem pami臋ci, czy jak niekt贸rzy okre艣lali kultu I.J. Paderewskiego (Pulit F., 1993).
Z okazji 70 rocznicy odzyskania niepodleg艂o艣ci kalendarz imprez zosta艂 wzbogacony o now膮 cykliczn膮 – Dni Muzyki Polskiej. W czasie tych obchod贸w dokonano otwarcia sali koncertowej i ekspozycji – saloniku Paderewskiego. Na bazie Tarnowskiego Towarzystwa Muzycznego utworzono w 1989r. now膮 plac贸wk臋 upowszechniania kultury muzycznej o nazwie Centrum Paderewskiego Tarn贸w – K膮艣na Dolna. G艂贸wnym celem tej plac贸wki jest upowszechnienie muzyki powa偶nej, propagowanie i kultywowanie pami臋ci o dzia艂alno艣ci naszego wielkiego rodaka, zbieranie pami膮tek zwi膮zanych z Paderewskim. Centrum zajmuje si臋 organizowaniem koncert贸w, poszukiwaniem sponsor贸w dla artyst贸w, wydawaniem publikacji upowszechniaj膮cych muzyk臋, gromadzeniem i publikowaniem dokumentacji 偶ycia muzycznego „ziemi tarnowskiej”, popularyzacj膮 wiedzy o muzyce klasycznej (www.paderewski.tarnow.pl).

W zaadaptowanych wn臋trzach zwiedza膰 mo偶emy pomieszczenia z umeblowaniem g艂贸wnie XIX-wiecznym. Meble w ogromnej wi臋kszo艣ci zosta艂y sprowadzone specjalnie na potrzeby muzeum. Jedynie niekt贸re pochodz膮 z czasu kiedy I.J.Paderewski bywa艂 w K膮艣nej Dolnej.
Najbardziej egzotycznym jest pok贸j chi艅ski. Inspiracj膮 do umeblowania pomieszczenia by艂a fascynacja Paderewskiego sztuk膮 Dalekiego Wschodu. Znajduje si臋 tutaj gabinet utrzymany w stylach I po艂owy XIX wieku, tak偶e sypialnia, gdzie zobaczy膰 mo偶emy sedes w formie taboretu, kt贸ry nale偶a艂 do pierwotnego wyposa偶enia dworu za czas贸w Paderewskiego. W muzeum znajduje si臋 r贸wnie偶 oryginalny sprowadzony po d艂ugich poszukiwaniach fortepian na kt贸rym Paderewski w parku dworskim grywa艂. W zaadaptowanych pomieszczeniach Dworku Paderewskiego utworzono ekspozycj臋, kt贸ra sta艂a si臋 jedn膮 z najwi臋kszych atrakcji na terenie Pog贸rza Karpackiego. Liczba odwiedzaj膮cych muzeum z roku na rok ci膮gle ro艣nie.

Centrum Paderewskiego Tarn贸w – K膮艣na Dolna organizuje r贸wnie偶 koncerty przyci膮gaj膮ce meloman贸w nie tylko z Polski, ale r贸wnie偶 z
zagranicy. W zaadaptowanym budynku stodo艂y podworskiej organizowanie s膮 wi臋ksze koncerty.

W pobli偶u dworku biegnie szlak pieszy-edukacyjny, 艣ladami Ignacego Jana Paderewskiego w K膮艣nej Dolnej, „Rozrzucone Nutki”.
Przez park dworski i ko艂o dworku biegnie szlak pieszy PTTK, niebieski z Ci臋偶kowic do Bukowca.
Przez K膮艣n膮 Doln膮 biegnie szlak „niepodleg艂o艣ciowy” dla zmotoryzowanych, z Tarnowa do K膮艣nej Dolnej. Opracowanie: Piotr Firlej